mastodon 4.8.0-nightly.2026-10-06Jedyne pismo popularnonaukowe w Polsce dedykowane archeologom i pasjonatom tej nauki oraz naukowcom dziedzin pokrewnych #archeologia #polska #czlowiek #nauka
Starożytni Egipcjanie wcale nie żyli wyłącznie myślą o śmierci. Jak rozumieli dobre i szczęśliwe życie – i dlaczego ich raj miał przypominać doskonalszą wersję życia nad Nilem? Cały artykuł w „Archeologii Żywej” 3/2026. Numer dostępny tutaj: https://ibhik.pl/sklep/archeologia-zywa-3-2026/
Naszyjnik z 42 zębów sprzed ok. 4,5 tys. lat, groby z IV–V w. n.e. i nietypowe pochówki koło Żórawiny. Tegoroczne badania przyniosły znaleziska z dwóch bardzo odległych okresów 👇
https://archeologia.com.pl/naszyjnik-z-42-zebow-i-groby-sprzed-1600-lat-nowe-odkrycia-kolo-zorawiny/
Po co ktoś zgromadził pod Wawelem 4212 żelaznych „siekier” ważących ponad 3,5 tony? Mogły być przedmonetarnym pieniądzem i śladem systemu danin Wiślan. Czy to dowód ich własnej organizacji państwowej? Cały numer tutaj: https://ibhik.pl/sklep/archeologia-zywa-3-2026/
#archeologia #Wiślanie #Kraków #Polska #historia #historiaPolski
1500 km od miejsca wybicia. Ponad 2300 lat w ziemi. Na Łysej Górze pod Chorzelami archeolodzy odkryli najprawdopodobniej najstarszą dobrze udokumentowaną monetę w Polsce pochodzącą z regularnych badań wykopaliskowych. Jak tam mogła trafić?
https://archeologia.com.pl/najstarsza-znana-moneta-w-polsce-lsya-gora-ma-ponad-2300-lat/
Co to jest, skąd pochodzi i ile może mieć lat? 🤔 W 101. numerze „Archeologii Żywej” rozpoczynamy nowy cykl o niezwykłych zabytkach, które nie zmieściły się w setnym wydaniu. Szczegóły w numerze – tylko nie psujcie innym zagadki w komentarzach! 😅 Numer zamawiać można tutaj: https://ibhik.pl/sklep/archeologia-zywa-3-2026/
Bursztyn znad Bałtyku, ozdoby wykonane dalej na południu i wyjątkowo bogate pochówki szkieletowe. Nowe analizy materiałów z cmentarzyska sprzed ok. 2700 lat w Opolu-Groszowicach: https://archeologia.com.pl/bursztyn-wracal-z-poludnia-badania-cmentarzyska-sprzed-2700-lat-w-opolu/
Jakiś czas temu sezon wykopaliskowy w Ciepłem dobiegł końca! ⚔️ Z tej okazji przygotowaliśmy pakiet 8 numerów „Archeologii Żywej” (90–97) z kompletnym cyklem artykułów dr. S. Wadyla o piastowskim przyczółku na Pomorzu.
💰 135 zł (zamiast 164,45 zł) 🛍️ Skorzystaj ze specjalnej oferty: https://ibhik.pl/sklep/odkryj-tajemnice-cieplego-przyczolku-piastow-na-pomorzu/
Wino, bogowie, pijani satyrowie i kac zapisany na monetach sprzed ponad 2000 lat 🍷 W najnowszej „Archeologii Żywej” #AŻ101 Paweł Kochański opisuje jak antyczne monety reklamowały miejscowe wina i ostrzegały przed brakiem umiaru 😅 Numer dostępny tutaj: https://ibhik.pl/sklep/archeologia-zywa-3-2026/
Już 15–16 sierpnia w Krzemionkach VI Ostrowiecki Festiwal Kultury Prehistorycznej i Antycznej! 🔥⚔️ Pokazy, warsztaty, legioniści, gladiatorzy, barbarzyńcy i wytop żelaza. „Archeologia Żywa” patronuje wydarzeniu.
Program: https://muzeumostrowiec.pl/wydarzenia-plenerowe-2026-w-krzemionkach/
Jedwabny Szlak nie zaczął się od jedwabiu. Zanim ruszyły słynne karawany, Eurazję przecinały trasy, którymi wędrowały konie, zboża, metale, technologie i idee. O początkach tej wielkiej sieci piszemy w nowym #AŻ101:
👶 Trzydziestolatek w pradziejach = starzec? No nie...
Przeciętne trwanie życia wynosiło 30–35 lat, bo masowo umierały dzieci – nie dlatego, że dorośli starzeli się szybciej. Prof. Krzysztof Borysławski pokazuje, jak archeologia i statystyka czasem potrafią nas zwieść.
📖 #AŻ99 kupisz tu: https://ibhik.pl/sklep/archeologia-zywa-1-2026/
🏺 Nubt – „miasto złota”. Co było przed faraonami?
Region Nagada to klucz do zrozumienia narodzin państwa egipskiego. Tysiące grobów, pierwsza chronologia predynastyczna i rywalizacja ośrodków, z których wyłonił się Egipt.
📖 #AŻ99 kupisz tu:
https://ibhik.pl/sklep/archeologia-zywa-1-2026/
Czy da się badać DNA tam, gdzie dominowała kremacja?
Nowe analizy kręgu kultur pól popielnicowych pokazują Europę Środkową jako sieć powiązań, a nie izolowane wspólnoty. Są też dane z Polski.
👉 https://archeologia.com.pl/dna-poznej-epoki-brazu-w-europie-srodkowej-nowe-dane-takze-z-polski/
#archeologia #DNA #epokabrązu #historia #archeologiazywa #pradzieje #kulturaluzycka
Niepozorny dokument z Dongoli pozwolił polskim archeologom potwierdzić istnienie władcy Nubii znanego dotąd głównie z późniejszych przekazów. Nowe źródło rzuca światło na słabo rozpoznany okres jej dziejów.
https://archeologia.com.pl/nowy-dokument-z-dongoli-potwierdza-istnienie-legendarnego-wladcy-nubii/
⚓ Wrakowisko starożytnych statków u wybrzeży Libii
Archeolodzy z Uniwersytetu Warszawskiego odkryli koło antycznego Ptolemais pas wraków o długości ponad 100 m. To ślady kilku katastrof statków płynących do portu. Na dnie znaleziono m.in. kotwice, amfory z ładunkiem i element rzymskiej wagi.
Na akropolu odkryto też nieznaną drogę i kamień milowy z III w. n.e.
#archeologia #historia #starożytność #LIbia #antyk #MorzeŚródziemne
Polscy archeolodzy odkryli jedne z najstarszych zabudowań w Pafos.
Fragmenty amfory do transportu wina z II w. p.n.e. potwierdzają, że badany dom pochodzi z epoki hellenistycznej.
https://archeologia.com.pl/polscy-archeolodzy-odkryli-jedne-z-najstarszych-zabudowan-w-pafos/
Złoty Pociąg ukryty rzekomo w rejonie Wałbrzycha od lat rozpala wyobraźnię badaczy, eksploratorów i opinii publicznej. Dla jednych to tylko legenda, dla innych wciąż nierozwiązana zagadka historyczna. Gdzie kończy się mit, a zaczyna materiał źródłowy? O tym opowiadają Łukasz Orlicki oraz Krzysztof Krzyżanowski z Grupy Eksploracyjnej Magazynu „Odkrywca”.
🌷 Drogie Czytelniczki i Autorki „Archeologii Żywej”!
Z okazji Dnia Kobiet składamy Wam najserdeczniejsze życzenia – dużo radości, energii do realizowania pasji i oczywiście wielu fascynujących odkryć… nawet jeśli czasem będą to tylko odkrycia na stronach naszego czasopisma.
Dziękujemy za to, że jesteście częścią naszej społeczności! 🫶
Jak wyglądał piec kaflowy z Zamku Piastowskiego? 🔥
W Muzeum Śląska Opolskiego można zobaczyć jego cyfrową rekonstrukcję 3D – od pojedynczych kafli po pełny model pieca. Do artykułu dołączony jest krótki materiał filmowy.
Rok 2026 ma być Rokiem Popularyzacji Nauki.
Ministerstwo chce m.in. włączyć popularyzację do systemu ewaluacji uczelni. Pomysł brzmi dobrze – ale pojawiają się pytania o pieniądze, czas i to, kto w praktyce ma to robić.
Cały artykuł: https://archeologia.com.pl/rok-2026-bedzie-rokiem-popularyzacji-nauki-ambicje-ministerstwa-a-realia-nauki/
Grodzisko w Grzybowie to monumentalne założenie o powierzchni niemal 4,4 ha, którego potężne wały i bogate znaleziska wskazują na ośrodek o wyjątkowym znaczeniu. Problem w tym, że źródła pisane całkowicie go pomijają.
Dlaczego w latach 919–923 powstał tak ogromny gród? Jaką funkcję pełnił w państwie Piastów? Na te pytania odpowiadają dr hab. Marcin Danielewski, prof. UAM, oraz Jacek Wrzesiński.
https://youtu.be/svEEy2GWyOE
Dziś Prima Aprilis, więc można by pomyśleć, że historia Europy zaczęła się od garnków.
Ale nie... to akurat po cześci prawda 😉
Pierwsi rolnicy Europy Środkowej i kultura ceramiki wstęgowej rytej w nowym numerze „Archeologii Żywej” #AŻ99.
Archeologia czy sztuka? A może jedno i drugie?
Już 26 marca o 18:00 w Muzeum Zamek Opalińskich w Sierakowie odbędzie się wykład Małgorzaty i Mirosława Andrałojciów pt. „Co tobie archeologu do sztuki? O zabytkach, sztuce i wykrywaczach metali”.
Podczas spotkania będzie można usłyszeć m.in. o pierścieniu z Grzybowa, bulli Bolesława Krzywoustego czy celtyckich monetach.
Wykład odbędzie się wyłącznie stacjonarnie.
Choć zwierzęce szczątki kostne często trafiają do worków z podpisem „materiał do opracowania”, to właśnie one potrafią powiedzieć najwięcej o codziennym życiu dawnych ludzi. Co jedli? Jaki zwierzęta hodowali? Czy polowali? A może niektóre gatunki odgrywały ważną rolę w rytuałach i wierzeniach? Czym zajmuje się archeozoologia opowiadają dr hab. JOANNA PIĄTKOWSKA-MAŁECKA oraz OLHA SYNKOVSKA z Uniwersytetu Warszawskiego.
W tym tygodniu też nie będzie #KONTEKST-u – nasz redaktor naczelny jest na konferencji w Warszawie i pracuje nad kolejnymi gośćmi oraz tematami 🙂
Polecamy więc nadrobić zaległości na naszym kanale YouTube. Szczególnie krótką rozmowę o zagadkowym kamiennym kopcu z grodziska w Kałdusie z dr. Pawłem Szczepanikiem.
Skąd właściwie pochodzą Słowianie? 🤔
To pytanie brzmi prosto, ale w rzeczywistości kryje w sobie jedną z największych debat w badaniach nad wczesnym średniowieczem Europy. Czym jest „tożsamość słowiańska”? Jak zmieniało się jej rozumienie w nauce? I co dziś mówią archeologia oraz inne metody badań o etnogenezie Słowian?
Opowiada dr Sylwia Jędrzejewska (Instytut Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego).
Atypowe pochówki zaskakują liczbą. W Pniu odkryto ponad 100 grobów, z czego kilkanaście ma nietypowy charakter. Czy to wyjątkowe cmentarzysko?
👉 https://archeologia.com.pl/atypowe-pochowki-zaskakuja-liczba-cmentarzysko-w-pniu-moglo-byc-wyjatkowe/
🔥 Prosto z wykopu! Tak świeże relacje trafiają na nasze łamy naprawdę rzadko. W #AŻ101 Magdalena Czechowska relacjonuje zakończone właśnie badania w Oleśnicy Małej: poszukiwania zaginionej kaplicy templariuszy, fundamenty i tajemniczy pochówek ⚔️
Sierp przy szyi i kłódka na palcu stopy były dopiero początkiem zagadki. Analizy DNA, izotopów, szczątków i wyposażenia ujawniły nowe fakty o młodej kobiecie z Pnia i wskazały, że jej grób mógł zostać ponownie otwarty.
https://archeologia.com.pl/nie-tylko-sierp-i-klodka-co-ujawnily-nowe-badania-kobiety-z-pnia/
Pod romantycznymi ruinami Starego Książa kryją się pozostałości grodu z końca IX w. Nowa synteza ponad 30 lat badań wzmacnia datowanie pozłacanego krzyżyka na przełom IX i X w. i pokazuje bogatszą historię stanowiska.
Więcej u nas na stronie: https://archeologia.com.pl/krzyzyk-ze-starego-ksiaza-z-przelomu-ix-x-wieku-co-ujawnily-nowe-badania/
Obiekt w rejestrze zabytków przez lata figurował jako grodzisko. Nowa analiza danych LiDAR i weryfikacja terenowa wskazują jednak, że w Świerżach może chodzić o nowożytną fortalicję z czasów wojen XVII wieku.
🔎 Szczegóły:
https://archeologia.com.pl/swierze-nad-bugiem-nieznane-fortalicjum-z-czasow-wojen-rzeczypospolitej/
#archeologia #historia #historiaPolski #Rzeczpospolita #Polska #nauka #lubelskie
🧱 Aż 626 znaków kamieniarskich na Bramie Tokry w starożytnym Ptolemais pozwala zajrzeć za kulisy hellenistycznego placu budowy. Badaczka z UW rekonstruuje organizację pracy ekip i proponuje nowe datowanie przebudowy bramy.
https://archeologia.com.pl/po-co-budowniczowie-bramy-tokry-w-ptolemais-zostawili-az-626-znakow/
Dlaczego w państwie pierwszych Piastów niektóre dzieci chowano z bronią? ⚔️
Znamy zaledwie nieco ponad 20 dziecięcych grobów z militariami. To rzadkie i wciąż zagadkowe zjawisko. W #AŻ97 dr Tomasz Kurasiński rozważa możliwe wyjaśnienia.
📖 https://ibhik.pl/sklep/archeologia-zywa-1-2026/
#archeologia #historia #Piastowie #Polska #historiaPolski #średniowiecze #ciekawostki
Dokąd płynął i co kryje wrak statku sprzed prawie 2500 lat?
W 1965 roku u wybrzeży Cypru odkryto jeden z najlepiej poznanych antycznych statków handlowych – Kyrenia. Jego badania pozwoliły odtworzyć konstrukcję jednostki, ładunek amfor z winem i życie czteroosobowej załogi. O tym w #AŻ97.
